Chwedl Branwen, Merch Llŷr 

Amser maith yn ôl roedd tywysoges garedig a dewr yn byw mewn gwlad hudolus o’r enw Cymru. Ei henw oedd Branwen ac roedd hi’n ferch i’r Brenin Llŷr. Fe’i magwyd mewn teyrnas hapus oedd yn cael ei rheoli gan ei brawd, Bendigeidfran. Un diwrnod, hwyliodd Brenin Iwerddon, Matholwch, ar draws y môr i ofyn i Branwen ei briodi. Roedd eisiau i’r ddwy deyrnas fod yn ffrindiau. Cytunodd Bendigeidfran a hwyliodd Branwen gyda Matholwch i Iwerddon i fod yn frenhines. 

Ar y dechrau, cafodd Branwen ei thrin â pharch a bu’n hapus ei byd. Ond roedd un o’i hanner-brodyr yn drist nad oedd neb wedi gofyn ei farn am y briodas, ac yn ei ddicter, fe wnaeth bethau drwg wnaeth brifo teimladau Matholwch. Dros amser, dechreuodd rhai pobl ynIwerddon drin Branwen yn wael. Doedd hi ddim yn cael ei thrin fel brenhines mwyach a gorfodwyd hi i weithio fel morwyn yn y gegin. 

Fe geisiai Branwen aros yn obeithiol. Gwnaeth ffrindiau gydag aderyn bach a’i hyfforddi i hedfan ar draws y môr gyda neges yn gofyn i’w brawd Bendigeidfran am gymorth. Pan gyrhaeddodd yr aderyn Gymru, roedd Bendigeidfran yn drist iawn i glywed hanes Branwen. 

Aeth Bendigeidfran a’i ddilynwyr i Iwerddon i ddod â Branwen adref. Roedd cynllunio a chynllwynio a dechreuodd brwydr rhwng y ddwy deyrnas. Er bod y frwydr yn greulon a llawer o bobl wedi cael eu hanafu, gwnaeth Bendigeidfran yn siŵr fod Branwen yn ddiogel. 

Yn y diwedd, dychwelodd Branwen i Gymru gyda ffrindiau ei brawd. Roedd hi wedi dangos dewrder a gobaith mawr, hyd yn oed yn ystod cyfnodau anodd iawn. Mae ei stori yn ein hatgoffa mai cariad, nerth, a charedigrwydd yw’r pethau pwysicaf, hyd yn oed yn ystod troeontrwstan bywyd. 

Y Diwedd